Ioe! Ua maeʻa le Brexit! A maeʻa Ianuari 1, o se faamanatu taua i fefaʻatauaʻiga a Peretania!

A maeʻa le silia ma le 9 masina o taʻaloga faigata, i le aso 24 o Tesema, i le taimi i le lotoifale, na oʻo aloaia ai Peretania ma le Iuni a Europa i se maliega tau fefaʻatauaʻiga a le Brexit. O le maliega e 1246 itulau o loʻo faʻaalia ai le malosi o le suiga, ae e sili atu nai lo se "hard Brexit" e leʻi malilie i ai.Poloka Fa'ai'u Lanumeamata, Feso'ota'iga Pcb ma Ata Fa'aata Amber E manaʻomia e le fanua ona maua le gauai.

Na saunoa le Palemia o Peretania Johnson o le a palotaina le Palemene a Peretania i le ata o le maliega tau fefaatauaiga ma le Iuni a Europa ia Tesema 30.
Ua maeʻa le maliega tau fefaʻatauaʻiga
I le aso 26 o Tesema, na faʻalauiloa ai e Peretania se tusitusiga e 1246-itulau o le maliega tau fefaʻatauaʻiga a le Brexit ma le EU, lea e aofia ai, e faaopoopo atu i pepa tau fefaʻatauaʻiga, maliega i luga o le malosiaga faaniukilia, le fesuiaʻiga o faʻamatalaga faalilolilo, malosiaga faaniukilia sivili, ma se faasologa o faʻamatalaga soofaatasi.

Ua ta'ua o le ata o le EU-UK Trade and Cooperation Agreement (Draft EU-UK Trade and Cooperation Agreement), o lona uiga o le tusitusiga a mae'a ona tu'ua e Peretania le maketi tu'ufa'atasi a le EU, o le a leai se va i itu e lua o le a le noatia i lafoga po'o fa'afitauli o kuota. Na ta'ua e le Komisi Europa o le maliega tau fefa'ataua'iga i le va o le EU ma Peretania o le a leai se lafoga ma leai se kuota.

O le tusitusiga o loʻo aofia ai le tele o faʻaopoopoga auiliili, e aofia ai aiaiga i le amataga, iʻa, fefaʻatauaʻiga uaina, vailaʻau, vailaʻau faʻakemikolo ma le galulue faʻatasi i faʻamatalaga tau le saogalemu.
Ua sainia e Peretania se maliega tau fefaatauaiga saoloto
A avea Peretania ma sui auai o le Iuni a Europa, e otometi lava ona auai i maliega tau fefaatauaiga e 40 ma atunuu po o itulagi e silia ma le 70. A maeʻa le Brexit, e mafai e Peretania ona feutagaʻi mo le faʻaauauina o nei maliega. Soʻo se maliega tau fefaatauaiga a le EU o loʻo iai nei o le a le toe aoga i Peretania pe a maeʻa Tesema 31, ma o le a fefaʻatauaʻi Peretania e tusa ai ma tulafono a le WTO pe afai e le oʻo i se maliega faʻalua ma nei atunuu po o itulagi.

E tusa ai ma le upega tafaʻilagi a le malo o Peretania, e 29 maliega e aofia ai atunuu poʻo itulagi e 58 ua toe faʻafouina ma o le a amata faamamaluina ia Ianuari 1 poʻo le afa muamua o le 2021. O isi atunuu poʻo itulagi e 10 o loʻo faia feutanaiga, ae o le tele o maliega taua ua maeʻa.
I Asia, i le aso 23 o Oketopa, na sainia aloaia ai e Peretania ma Iapani se maliega tau fefaatauaiga saoloto e lua, o le maliega tau fefaatauaiga tele muamua lea na sainia e Peretania ina ua maeʻa le Brexit. Fai mai Peretania, o le maliega o le a tuusaunoaina ai le 99% o ana oloa auina atu i Iapani, o le fefaatauaiga umi a Peretania ma Iapani o le a faateleina i le 15.2 piliona pauna ($19.9 piliona). O le maliega o le a mafai ai foi e Peretania ona aveesea malie lafoga o taavale a Iapani, o le a leai ni lafoga o taavale a Iapani i le 2026. O lenei aiaiga e tutusa ma le maliega i le Maliega Tau Fefaatauaiga a Iapani-EU. E faamoemoe Peretania e talosaga aloaia mo le avea ma sui auai i le CPTPP e 11 sui, i le amataga o le 2021 e talia e Iapani, ma o le a tuuina atu le lagolago talafeagai i Peretania.

10 Tesema, O se maliega tau fefaʻatauaʻiga saoloto i le va o Peretania ma Sigapoa, ma ua malilie e faʻalauiloa i le tausaga a sau," Peretania-Sigapoa Digital Economy Agreement". I lalo o le maliega, o le a maua e Kamupani i Sigapoa ma Peretania le togafitiga faʻapitoa e pei o le EU-Sigapoa Free Trade Agreement (EUSFTA). E aofia ai le avanoa e aunoa ma le tiute i fefaʻatauaʻiga o oloa, faigofie ona maua a latou auaunaga ma le maketi o faʻatauga a le malo, Ma faʻaitiitia ai pa puipui e le o ni lafoga i mea eletise, taʻavale ma vaega e fesoʻotaʻi i ai, oloa faʻafomaʻi ma meafaigaluega faʻafomaʻi ma le malosi faʻafouina. A maeʻa ona faʻamalosia le UK - Sigapoa FTA, o le a tuusaunoa Peretania i le 84% o oloa faʻaulufale mai a Sigapoa, O le isi 16 pasene e faʻamoemoe e faʻaleaogaina i le 21 Novema 2024. O le a faʻatumauina e Sigapoa oloa Peretania o loʻo auina atu i Sigapoa e leai se togafitiga lafoga.
11 Tesema, O se maliega tau fefaʻatauaʻiga saoloto i le va o Peretania ma Viatename, E pei ona malilie i ai, Mo le isi fitu tausaga (2027), I le va o atunuu e lua o le a faasolosolo malie ona faʻaitiitia le tau o le faʻaulufaleina mai o le 99% o oloa. A faʻatinoina atoatoa le maliega, o le a maua e Viatename le £114 miliona ($151 miliona) i le faʻamama avega o lafoga faʻatau atu i fafo. O le a sefe e Peretania le 36 miliona pauna i ana faʻatau atu i fafo.

O le FTA lata mai a Peretania o loʻo i ai nei ma Kanata. Na faasilasila e le Sui Palemia o Kanata, Freeland, i le aso 22 o Tesema, i le taimi i le lotoifale, ua sainia e Kanata ma Peretania se maliega le tumau e aloese ai mai le "hard Brexit" a Peretania e mafua mai i mataupu tau lafoga. O le maliega e mulimulitaʻi i mea o loʻo i totonu o le maliega tau fefaatauaiga a Kanata ma le Iuni a Europa, e amata faamamaluina ia Ianuari 1, 2021. O le taimi lava e feutagai ai atunuu e lua mo se maliega tau fefaatauaiga fou, o le a faaleaogaina le maliega le tumau.
Lapataiga Fefaatauaiga o le Aso o le Tausaga Fou
Ua avea Saina ma puna tele o oloa faaulufale mai a Peretania mo le taimi muamua i le kuata lona lua, e tusa ai ma faamaumauga na tuuina atu i luga o le upega tafailagi aloaia a le Ofisa o Fuainumera a le Atunuu (ONS) i le aso. Mo le taimi muamua i le kuata lona lua, ua tele atu oloa na faaulufale mai e Peretania mai Saina nai lo isi atunuu fefaatauai uma, na fai mai ai le ONS. I le kuata lona lua, na siitia ai le vaega o oloa faaulufale mai a Peretania mai Saina mai le 8.6 pasene i le kuata muamua i le 13.4 pasene i le kuata lona lua, faatasi ai ma oloa faaulufale mai na oo atu i le 11 piliona pauna, o le tasi mai le fitu oloa faaulufale mai a Peretania e sau mai Saina.

I le afa muamua o lenei tausaga, e silia ma le kuata o mea fa'aeletoronika ma masini a Peretania na aumai mai Saina. I Peretania, o lo'o aumai mai Saina, o le pasene o oloa fa'aeletoronika, masini leo ma masini ofisa e maualuga fo'i, e silia ma le 30 pasene. O le aga masani e tutusa fo'i ma fa'amaumauga muamua. O fuainumera fa'asolopito a le ONS o lo'o fa'aalia ai i le 2019, o masini fa'aeletoronika, masini feso'ota'iga, masini masini ofisa, lavalava, meaafale ma isi mea fa'apena o vaega autu ia o oloa na aumai mai Saina e Peretania.

E pei ona taʻua i luga, o atunuu poʻo itulagi e leai se maliliega faʻalua ma Peretania o le a faia fefaʻatauaʻiga e tusa ai ma tulafono a le WTO pe a maeʻa Ianuari 1 o le tausaga a sau.

O le uluai suega mo tagata auina atu i fafo Saina e sau mai le tusipasi.
O le a fa'aaogaina aloaia e Peretania le fa'ailoga fa'amaonia o le British Conformity Assessment (UKCA) mai Ianuari 1, 2021. O le logo UKCA o se logo fou o oloa a Peretania o le a fa'aaogaina mo oloa o lo'o fa'atau atu i le maketi a Peretania (Egelani, Uelese ma Sikotilani), lea e aofia ai le tele o oloa sa mana'omia muamua le logo CE. E le fa'atatau le logo UKCA i oloa o lo'o fa'atau atu i le maketi a Aialani i Matu.

O le faʻatinoina o le logo a Peretania UKCA, le manaʻoga muamua mo le faʻamaoniga CE o oloa o loʻo auina atu i le Iuni a Europa ma le Malo Tele o Peretania o le a manaʻomia ai le faʻamaoniga CE ma le UKCA, lea e ono i ai se aafiaga tele i le tau o oloa faʻapisinisi, e manaʻomia ona matua popole i ai.

E le gata i lea, e tatau ona maitauina i lalo o le faiga masani a le Iuni a Europa, o oloa e ulufale mai ma alu ese mai le Iuni a Europa e le manaʻomia ai ni faiga faʻaopoopo mo le faʻamamaina o tiute ma lafoga. A maeʻa le Brexit, o Peretania ma le Iuni a Europa o le a avea ma se faiga tutoʻatasi mo le faʻatinoina o tiute, ma o le faʻamamaina o tiute o oloa e ala i itu uma e lua o le a sili atu ona faigata nai lo le taimi muamua.

Ua tuʻuina atu e le kamupani vaʻa ONE se faʻasilasilaga i faʻamatalaga tau puipuiga e fesoʻotaʻi ma le Brexit: o oloa uma e faʻaulufale mai ma faʻatau atu i le Malo Tele o Peretania, felauaiga i le Malo Tele o Peretania, ENS e tatau ona auina atu. Oloa i luga o le vaʻa i Peretania, ENS e tatau ona auina atu i le 48 itula aʻo leʻi oʻo i le vaʻa. E le gata i lea, ua faʻatuina e le Ofisa o Tiute a Peretania se faʻavae mo le saogalemu ma le puipuiga (S&S) mo le mauaina o faʻamatalaga ENS. Mai ia Ianuari 1, 2021, o le a faʻaauau pea ona manaʻomia e le Ofisa o Tiute a Peretania se faʻamatalaga ENS o oloa uma mai fafo atu o le Iuni a Europa mo le laʻuina ma le toe faʻaleleia i uafu a Peretania. Mai ia Iulai 1, 2021, o oloa mai totonu o le EU i le Malo Tele o Peretania (vagana ai Aialani i Matu) e manaʻomia ona faʻamalosia le faʻamatalaga ENS.

Fa'amolemole ia e ua'i toto'a atu fo'i i fefa'ataua'iga fa'aeletoronika i atunu'u eseese, i atunu'u Europa o lo'o iai gaoioiga tau tamaoaiga, aemaise lava pisinisi fa'aulufale mai ma fa'atau atu i fafo, o se numera resitala EORI e mana'omia (rehistrasyon ma fa'ailoga o le fa'agaoioiga tau tamaoaiga - Rehistrasyon ma Fa'ailoga o Fa'agaoioiga Tau Tamaoaiga). O le taimi lava e alu ese ai Peretania mai Europa, o le numera EORI i le amataga o le UK GB o le a muta i le EU. Afai e te mana'o e iai i le maketi a Peretania i le EU, e te mana'omia se numera EORI ma se numera EORI o le EU, o le aofa'i e lua numera EORI.

Na faasilasila mai e le Ofisa o Tiute a Peretania o le a amata le toe fuataʻiga o lafoga o oloa faaulufale mai a Peretania ia Ianuari 1, 2021. O manaoga faapitoa nei:

E totogi le VAT mo oloa uma e aumai mai fafo e itiiti ifo le tau fa'alauiloa i le £135 (VAT). O se tulafono fou tau lafoga e aveese ai le tuusaunoaga muamua o lafoga mo le aumaia mai o oloa laiti, o lona uiga, o oloa e le sili atu le tau fa'alauiloa i le £15, ma o lea ua mana'omia fo'i ona totogi le lafoga fa'aopoopo i le tau o lafoga e 20.

Afai o oloa uma e fa'aulufale mai i Peretania o ni pisinisi, e mana'omia le numera fa'ailoa resitalaina o le economic operator (EORI number) ma le numera VAT (VAT number) a le tagata e mauaina. O le numera EORI a le EU o le a le toe fa'aaogaina i pisinisi fa'aulufale mai ma fa'atau atu i Peretania.

Afai o le tagata e mauaina oloa o se fa'avae fefa'ataua'iga i luga o le initaneti (OMPs), o le fa'avae fefa'ataua'iga i luga o le initaneti o le a nafa ma le aoina ma le fa'amauina o le VAT. O le VAT i luga o oloa mai fafo na fa'atau sa'o atu i tagata fa'atau Peretania i Peretania o le a fa'aauau pea ona fa'amauina e tagata fa'atau mai fafo e aunoa ma le auai o fa'avae fefa'ataua'iga i luga o le initaneti (OMP); Mo oloa na lafoina i fafo ma fa'atau sa'o atu i tagata Peretania e mauaina oloa e aunoa ma le auai o fa'avae fefa'ataua'iga i luga o le initaneti (OMP), o le a mana'omia e tagata fa'atau mai fafo ona lesitalaina tagata fa'agaoioia tamaoaiga ma numera fa'ailoa (numera EORI) ma numera VAT (numera VAT) ma totogi le VAT i le Ofisa o Tiute a Peretania (HMRC). Afai o lo'o iai se resitala VAT a se tagata fa'atau pisinisi i Peretania ma ua tu'uina atu se numera resitala VAT aoga i le tagata fa'atau, o le a fa'amauina le VAT e ala i le totogi fa'afo'i a le tagata fa'atau.

E lē fa’atatau le tulafono fou o lafoga i fefa’ataua’iga e lē fa’apisinisi e aofia ai oloa lafoga fa’aopoopo (sikaleti, ‘ava malosi) po’o tagata ta’ito’atasi, ia e fa’atatauina tulafono o lo’o iai nei, o ana fa’amatalaga auiliili e pei ona fa’aalia e le Ofisa o Tiute a Peretania.


Taimi na lafoina ai: Ianuari-04-2021