N'ime afọ abụọ gara aga, mba Tọki enwetala nsogbu n'ihi ọdịda ego na mmụba ọnụ ahịa.
N'afọ 2020, okpueze ọhụrụ ahụ mere ka mba Turkey nwee ihe isi ike ọzọ, wee mee ka ọ banye n'ọnọdụ akụ na ụba dị ukwuu. Ego obodo Turkey bụ Lira na-ada ada n'ọsọ dị elu, ego mba ofesi ya adaala ala. Njikọ ọnụ, njikọ PCB na bọọdụ na Mgbaaka Igodo Ngosiputa kwesịrị ịrịba ama.
N'okwu a, mba Tọki welitere osisi a kpọrọ Nchedo Azụmaahịa.
01 Ịda mbà n'obi
Akụnụba mba Turkey anọwo n'ọnọdụ ọgba aghara ogologo oge kemgbe ọkara nke abụọ nke afọ 2018, ma e wezụga akụnụba ya na-adịghị ike, nke ọrịa ọhụrụ nke okpueze 2020 mere ka ọ ka njọ.
Ụlọ ọrụ mba ụwa nke na-ahụ maka ọkwa mba ụwa, Moody's, wedara ọkwa kredit mba Turkey site na B1 gaa na B2 na Septemba 2020 n'ihi na mbelata ego mba ofesi na-aga n'ihu na mba ahụ nwere ihe egwu nke ịkwụ ụgwọ, ihe ịma aka akụ na ụba na nsogbu ego.
N'ime ọkara nke atọ nke afọ 2020, akụnụba mba Turkey gosiri na ọ na-agbake. Agbanyeghị, dịka data kachasị ọhụrụ nke ụlọ ọrụ Turkey Bureau of Statistics (TUIK) si kwuo, ihe ngosi ọnụahịa ndị ahịa na mba Turkey mụbara site na 1.25% na Disemba 2020 site na Nọvemba na 14.6% site n'otu oge ahụ na 2019.
Ọnụ ahịa ngwaahịa na ọrụ dị iche iche, njem, nri na ihe ọṅụṅụ na-abụghị mmanya rịrị elu karịa, na pasent 28.12, pasent 21.12 na pasent 20.61, n'otu n'otu, ma e jiri ya tụnyere oge ahụ na 2019.
Onyeisiala mba Turkey bụ Recep Tayyip Erdoğan, n'agbanyeghị na ọ siri ike n'iwu mba ofesi, mana ọ nweghị ihe ọ bụla n'obodo ya.
N'etiti Disemba 2020, Erdoğan kwupụtara ọtụtụ mgbapụta iji nyere obere na ọkara azụmaahịa na ndị ahịa aka ịlanarị ọnwa atọ sochirinụ. Mana ndị ọkachamara n'ihe gbasara akụnụba na-ekwu na usoro ndị a, nke e mere n'oge na obere nha, nwere ike ọ gaghị enwe mmetụta dị ukwuu na akụnụba Turkey a na-akpagbu.
Dịka nyocha ọhụrụ MetroPoll nke ndị nyocha wepụtara si kwuo, pasentị iri abụọ na ise nke ndị Turkey zara ajụjụ kwuru na ha enweghị ike igbo mkpa ha dị mkpa. Obi ike akụ na ụba na Turkey dara ruo 86.4 na Disemba site na 89.5 na Nọvemba, dịka Ụlọ Ọrụ Ọnụọgụgụ Ndị Turkey si kwuo. Uru ọ bụla dị n'okpuru isi ihe 100 na-egosi enweghị olileanya na mmekọrịta mmadụ na ibe ya ga-adị mma.
Ugbua, Erdoğan, onye furu enyi ya Trump nkwado, enyela EU alaka oliv, na-edegara Onyeisiala France Macron akwụkwọ maka mkparịta ụka vidiyo n'olileanya nke idozi mmekọrịta ya na EU nwayọ nwayọ.
Mana dịka akụkọ Al Jazeera kachasị ọhụrụ si kwuo, mba Tọki na-enwe "ọgba aghara obodo", na-ekwu maka mmebi akụ na ụba obodo na Tọki, na-akpọ oku ka e mee ntuli aka onyeisiala na nke ndị omeiwu n'oge.
Ọdịda ọnụego mgbanwe ego
N'ime ndị kacha nwee ihe ịga nke ọma n'ụwa n'afọ 2020, lira nke mba Turkey ga-enwerịrị aha ——rira 5.94 megide dollar na mbido afọ, Ọ dara ruo ihe dị ka Lila 7.5 na Disemba, Mbelata kwa afọ bụ 25%, Bụrụ ahịa kacha njọ na-apụta mgbe Brazil gasịrị! Na mbido ọnwa Nọvemba afọ 2020, uru nke lira nke mba Turkey dara na ala kachasị elu: dollar bụ riyal 8.5.
Nke a bụ afọ nke asatọ n'usoro ebe lira dara, na ọtụtụ mbelata kwa afọ na ihe karịrị 10%. Na 2 Jenụwarị 2012, ọnụego mgbanwe lira megide dollar United States bụ 1.8944. Mana na 31 Disemba 2020, lira adaala ruo 7.4392 megide dollar, mbelata ahụ karịrị 300% n'ime afọ asatọ.
Mgbe ego mba ahụ dara nke ukwuu, ọnụ ahịa mbubata na-abawanye, ọ na-esikwa ike ikwu na ndị na-ebubata ngwa ahịa na mba Turkey agaghị enwe ike idi ọdịda ugbu a na lira nke mba Turkey. N'okwu a, ụfọdụ ndị ọchụnta ego na mba Turkey nwere ike ịhọrọ ịkwụsị azụmahịa ahụ, ma ọ bụ kwụsịtụ ịkwụ ụgwọ ikpeazụ, jụ ngwa ahịa ahụ.
Iji tinye aka n'ahịa mgbanwe ego mba ofesi, mba Turkey fọrọ nke nta ka ọ gwụchaa ihe nchekwa ego mba ofesi ya. Mana ihe si na ya pụta bụ na lira ka na-ebelata ọnụ ahịa ya, mmetụta ya dị oke ala.
N'agbanyeghị nsogbu ego, Onyeisiala mba Turkey bụ Recep Tayyip Erdogan kpọrọ oku n'otu oge ka ọha na eze zụta lira ma malite "mkpọsa mba" iji lụso "onye iro akụ na ụba" ọgụ. Ọ bụrụ na onye ọ bụla etinye dollar, euro ma ọ bụ ọlaedo n'okpuru ohiri isi, gaa n'ụlọ akụ ma gbanwee ha maka lira mba Turkey. Nke a bụ agha mba," ka Erdoğan kwuru. "Anyị agaghị efu agha akụ na ụba."
Ma n'oge ndị mmadụ na-azụta ọlaedo maka uru ha - ndị Turkey na-enweta ọlaedo n'ọkwa kachasị elu. N'agbanyeghị na ha dara ada ruo ọnwa atọ n'usoro, ọlaedo amụbaala ihe dị ka pasentị iri na itoolu kemgbe afọ 2020.
03 Nchedo azụmaahịa
N'ihi ya, mba Tọki welitere "nchekwa azụmaahịa". Na mbido afọ 2021, mba Tọki achụpụla ọtụtụ ikpe:
N'eziokwu, mba Tọki bụ mba nwere ọtụtụ nyocha enyemaka azụmaahịa gbasara ngwaahịa ndị China, na 2020, ọ ga-aga n'ihu na-enyocha ma na-etinye ụtụ isi na ụfọdụ ngwaahịa.
Ọ dị mkpa ịmara nke ọma na Kọstọm nke mba Turkey nwere iwu dị iche na ọ bụrụ na eweghachi ngwongwo ndị ahụ n'ọdụ ụgbọ mmiri site na nkwenye ederede nke onye weghaara ya na "ọkwa nke ịjụ ịnara ngwongwo ndị ahụ", ngwongwo ndị ahụ ga-aghọ ihe onwunwe ndị Turkey mgbe ha banyere n'ọdụ ụgbọ mmiri Turkey. Maka ọdụ ụgbọ mmiri ndị na-anọ ogologo oge ma ọ bụ ngwaahịa ndị a na-ewepụtaghị, Kọstọm ga-enwe ikike ire ere ngwongwo ndị ahụ na-enweghị onye nwe ha, onye mbubata ngwaahịa mbụ ga-abụkwa onye mbụ zụrụ ya.
Ndị na-azụ ahịa n'ime obodo anaghị achọ iji ụfọdụ iwu nke Kọstọm nke mba Turkey eme ihe ruo ọtụtụ afọ, ọ bụrụkwa na ndị na-ebupụ ihe anaghị akpachara anya, ha ga-anọ n'ọnọdụ enweghị mmasị.
Ya mere, e zigara ya na Turkey n'oge na-adịbeghị anya, biko lezie anya na nchekwa nke ịkwụ ụgwọ ahụ!
Oge ozi: Maachị-04-2021